Жер сілкінісі болғанда — өзі анықтап, өзі хабарлайды
Жүйе жердің дірілін тоқтамай тыңдап отырады. Жер сілкінісі басталған сәтте — SMS, Telegram-ботқа және мектеп/үй дабылына өзі хабарлама жібереді. Сен үйде отырсаң да, жоқ болсаң да — білесің.
🎯Басты мәселе — «жалған дабылды» болдырмау
Үйде отырсаң, күнделікті көп нәрсе дір-дір етеді: есік ашылады, зат құлайды, көше жағында көлік жүреді, поезд өтеді. Жүйе осылардың бәрін жер сілкінісі деп қате айтпауы керек.
Осы дірілдерді жүйе жер сілкінісінен ажырата алуы керек:
🧭Жүйе қалай жіктейді
Жүйе әр діріл түрінің ерекше «қолтаңбасын» үйренген. Әр сигналдың жиілігі, амплитудасы, ұзақтығы, толқын үлгісі әртүрлі.
🚗Көлік/Поезд
Тұрақты төмен жиілікті діріл (1–15 Hz). Жердің тек жоғарғы қабатынан келеді. Ұзақтығы 3–30 сек.
жиілік: 1–15 Hz · тұрақты🚪Есік/зат
Бір реттік өткір импульс (0.1–0.5 сек). Жоғары амплитудасы бар, бірақ бірден өшеді. Толқын үлгісі жоқ.
импульс: <0.5 сек🏗️Құрылыс
Соққы қайталанады, тұрақты аралықта. Локалды, тек құрылыс жағынан келеді. Жиілігі 5–20 Hz.
қайталанатын соққы🌍Жер сілкінісі
Ерекше екі толқын: P-толқын (жылдам, кіші) — алдымен келеді, содан S-толқын (баяу, үлкен) келеді. Амплитуда өседі, содан бәсеңдейді. 0.5–20 Hz.
P → S · 5–120 сек⚙️Толық жұмыс схемасы
Датчик тыңдайды
MPU6050 акселерометр 100 Hz жиілікте X/Y/Z осьтерін өлшейді
Талдау
Соңғы 2 секундтың дірілін жүйе тексереді — жиілік, амплитуда, үлгі
Шешім
«Бұл жер сілкінісі ме әлде күнделікті діріл ме?» — жіктеу
Хабарлау
SMS, Telegram-бот, дабыл шығару — бір мезгілде
📲Хабарлау арналары
Жер сілкінісі анықталған сәтте — жүйе бірден хабарлайды бірнеше жолмен:
Сақтап қойған нөмірлерге дереу қысқа мәлімдеме кетеді
@EarthQuakeGuardianBot арқылы канал/чатқа хабарлама
Buzzer/сирена қосылады — үйдегі адамдар естиді
Қызыл LED жанып-сөнеді — көзге бірден түседі
🛠Не керек — техникалық жабдық
📐 Қосу схемасы
MPU6050— I²C арқылы (SDA→GPIO 21, SCL→GPIO 22)SIM800L— UART арқылы (TX→GPIO 17, RX→GPIO 16) — SMS үшінBuzzer→ GPIO 5 (дыбыстық дабыл)LED→ GPIO 4 (жарық дабылы)- Wi-Fi — ESP32-де кірістірілген (Telegram-ботқа хабар жіберу үшін)
🎓 Жүйе қалай үйретіледі
- 1000+ шынайы жер сілкінісі жазбалары (IRIS, USGS ашық архивтерінен)
- 1000+ күнделікті діріл жазбалары (үйде өзің жинайсың: есік, көлік, зат т.б.)
Python + TensorFlow— модель үйрету- Модельді ықшамдау:
TensorFlow Lite Micro - ESP32-ге жүктеу — интернетсіз өзі шешім қабылдайды
- Wi-Fi тек хабарлау үшін керек (SMS болса Wi-Fi да қажет емес)
✅ Дәлдікті сынау
- Тестке 20 «жер сілкінісі» имитациясы + 20 күнделікті діріл
Accuracy— жалпы қаншасы дұрыс табылдыFalse Positive— жалған дабыл (0-ге жақын болуы керек)False Negative— жер сілкінісін өткізіп жіберу (мұны да минимизациялау)- Мақсат: 95%+ дәлдік, жалған дабыл 1%-дан аз
🇰🇿 Қазақстанға пайдасы
- Алматы, Шымкент, Талдықорған — сейсмобелсенді аудандардағы үйлер мен мектептерге орнатуға болады
- Түнде ұйықтап жатса да, жер сілкінісі басталған кезде үй иесі бірден оянады
- Жалған дабыл берілмейді — сенімділік жоғары
- Арзан құрылғы (~13 000 ₸) — көп үй қоя алады
- Бір-бірімен байланысқан желі жасауға болады — Алматы бойынша тығыз мониторинг
- QuakeGuard жүйесімен интеграция — деректер бір орталықта
🗓Жобаны жасау кезеңдері
Мектеп оқушысы жобаны 3–4 айда толық аяқтай алады. Кезең бойынша:
❓Жиі қойылатын сұрақтар
Интернетсіз жұмыс істей ме?
Иә, дірілді анықтау толық офлайн істейді — модель ESP32-нің өз ішінде. Интернет тек Telegram-хабарлама үшін керек. SMS-ті SIM800L модуль арқылы да Wi-Fi/интернетсіз жібере алады.
Егер жарық сөнсе не болады?
Жүйеге 5000 mAh Li-Ion аккумулятор қосуға болады — 24 сағаттан астам жеке жұмыс істейді. Жер сілкінісі көбіне жарық сөнгеннен кейін де қауіпті — сондықтан батарея міндетті.
Модельді қалай нақтырақ жасауға болады?
3 жол бар: (1) көбірек дерек — 500-1000 үлгі әр түрге; (2) арнайы алгоритм — STA/LTA сүзгісі + нейрондық желі бірге; (3) бірнеше датчик — біреуі жалған тапса, басқасы тексереді.
Бүкіл Алматы бойынша жасауға бола ма?
Иә, ұзақ мерзімді жоспар — 100+ датчикті түрлі аудандарға орнатып, бір-бірімен байланыстырсаң, олар mesh желіге айналады. Жер сілкінісі бір ауданнан бастап басқа жерлерге тарайды — тарау бағытын да көруге болады.
Қанша тұрады?
Бір датчик — шамамен 13 000 ₸ (компоненттер). Егер SIM-карта керек болса, тағы ~2000 ₸. Мектеп үшін демо — жеткілікті бюджет.
Кімге хабар жіберуге болады?
Кез келген: (1) өз нөмірлерің — үй мүшелері; (2) Telegram-канал — көп адамға бір мезгілде; (3) QuakeGuard орталығына — бүкіл жүйеге сигнал.
🔗Байланысты беттер
Жобаны бастауға дайынсың ба?
Барлық код, схема, деректер жинағы — ашық қолжетімді. Мектеп ғылыми жобасы ретінде дайын үлгі.